MEKTEPTEN ÇIKAN EŞEK

Ömer Liv

Uzun bir tatilin ardından, okullar yeniden öÄŸrencilere kavuÅŸtu. KavuÅŸtu diyorum zira yaklaşık üç aydır boÅŸ, sessiz ve manasız olan sınıflar, koridorlar, okul bahçeleri öÄŸrencilerin dönmesiyle yeniden hayat buluyor adeta...   

                Her yıl milyonlarca öÄŸrenciyi ağırlıyor okullarımız. Bu ülkede yaÅŸayan her vatandaÅŸ ömrünün hatırı sayılır bir bölümünü okullarda geçiriyor. Deyim yerindeyse hayata okulda hazırlanıyor, okulda edindiÄŸi davranış, bilgi ve ahlak ile yaşıyor.

             Okul kelimesi  "oku-" kökünden türetilen bir kelime. "Okuyor musun?" sorusuyla kastedilenin "Okula gidiyor musun?" olmasının sebebi bu olsa gerek...  Günümüzde "okul" sözcüÄŸü çok yaygın ve sık kullanılsa da kültür dünyamızdaki yeri yeni sayılır; zira biz yüzyıllarca eÄŸitim-öÄŸretim faaliyetlerinin yürütüldüÄŸü mekana "mektep" ismini vermiÅŸiz. 1950'li yıllardan itibaren "mektep" sözcüÄŸü yerini "okul" sözcüÄŸüne bırakmış. Mektep, Arapça kökenli bir sözcük. Okul ise Türkçe kökenli... Mektep, sözcüÄŸünü deÄŸiÅŸtirme sebebimiz de bu. Bugün biz pek kullanmasak da eski kitaplarda, eski adamlarda ve dilimizin arÅŸivi diyebileceÄŸimiz deyim ve atasözlerinde "mektep" sözcüÄŸü çokça yer alır.

                GörmüÅŸ geçirmiÅŸ büyüklerimiz cahil, kaba bir insanla karşılaÅŸtıklarında mektep görmemiÅŸ derler.  Aksine bilgili, sözü dinlenir bir kiÅŸi gördüklerinde ise mektep medrese görmüÅŸ diyerek o insanı överler.

                Atalarımız bize mektepten çıkan eÅŸek Marsıvan’dan çıkmaz, diye öÄŸüt vermiÅŸler. Demek istemiÅŸler ki öÄŸrenim görmüÅŸ olsalar bile bazıları eÄŸitilmemiÅŸ gibi davranabilirler. Atalar boÅŸa konuÅŸmazlar, konuÅŸmamışlar da... Ülkemizin bugünkü durumunu ele alacak olursak yüzümüz kızara kızara atalarımıza hak vermek zorunda kalırız. Mesela bu ülkede her birey ilköÄŸretime devam ediyor ve ilköÄŸretimde trafik dersi alıyor. Daha sonra ehliyet alabilmek için sürücü kursuna gidiyor. Uzun sözün kısası araç kullanmanın, trafikte olmanın mektebini bitiriyor. Fakat bir haftalık bayram tatili süresince trafik kazaları sonucu 168 kiÅŸi öldü, 752 kiÅŸi de yaralandı diyen bir haberi de yalnızca bizim ülkemizde okuyabilirsiniz. Dolayısıyla atalarımız pek de haksız sayılmazlar. 

                Mektepten çıkan eÅŸek Marsıvan’dan çıkmaz, diyen atalarımızı haklı çıkaracak o kadar çok iÅŸ yapıyoruz ki saymakla bitmez. Yapmış olmak için yaptığımız, kolaya kaçtığımız iÅŸler hep fiyaskoyla sonuçlanıyor. Bilgisayar sertifikaları olup da mail dahi atamayan, bilmem kaç yıl Ä°ngilizce dersi görüp de tek cümle Ä°ngilizce konuÅŸamayan kiÅŸileri yalnızca bu ülkede bulabilirsiniz! Diploma, ehliyet, belge almak için okula-kursa gidiyoruz fakat sonunda bir de bakıyoruz ki o diploma,belge aslında hiçbir iÅŸimize yaramıyor.

                Geçenlerde belediye otobüsünde karşımda oturan iki bayanın konuÅŸmasına kulak misafiri oldum. Birisi eÅŸinin yakında bir araba alacağından, kendisinin de ehliyet alıp bu otobüs çilesinden kurtulacağından söz ediyor.  Öteki bayan da "Benim ehliyetim var ama araba kullanamıyorum!" diyor. Bu ne perhiz, bu ne lahana turÅŸusu? Araba kullanamayan biri nasıl ehliyet sahibi olabilir? Ne diyelim Sakallı Celal'in deyimiyle "Bu kadar cehalet ancak tahsille mümkün olur!"

                Resmi belgelerinizi sakladığınız dosyalarınızı bir karıştırın. Sizin de hiç bilmediÄŸiniz ama belgesine sahip olduÄŸunuz birçok meziyetiniz çıkacaktır. Ben karıştırdım ve ilkyardım uzmanlığı, Ä°ngilizce, Kırgızca gibi birçok meziyetimin olduÄŸunu ÅŸaşırarak fark ettim. Biraz düÅŸününce bunları ne zaman öÄŸrendiÄŸimi zor da olsa hatırladım ve kendimle gurur duydum(!) Sakallı Celal'e bir kez daha kulak verelim:

Tanzimat ilan ettik, olmadı meşrutiyet ilan ettik olmadı. cumhuriyet ilan ettik olmadı, yahu biraz da ciddiyet ilan etsek...