İsmail Detseli KEVEN BİTKİSİ ve ŞİFALARI

KEVEN BİTKİSİ ve ŞİFALARI
İsmail Detseli

KEVEN BİTKİSİ ve ŞİFALARI

Allah’ü zülcelâl yarattıklarına arz’ın üzerinde öyle gıdalar sunmuş ki hem doyurucu gıda olmuş bunlar hem de şifa olmuş yaratılanlara. Bunlardan bazılarını toprağın üzerine bitki örtüsü yapmış bazılarını da toprağın altına gizlemiş bulun yedirin demiş.


Anadolu kırsalında bu kadar bilgi çağının zirvesinde olmamıza rağmen henüz yararları keşfedilememiş birçok ot ve ağaç türü vardır.
Bunlardan biri de dikenin haşin batan hatta ele ayağa batınca çok zehirli bir acı veren keven bitkisinin dikenidir.


Keven bitkisi genellikle Anadolu nun iç ve güneyindeki dağlık arazide çok biten kışın toprağın yüzüne çıkan dikenli ve güllü kısmı atların merkeplerin karların altından bile tırnaklayıp çıkararak yiyip gıda landığı bir yararlı bitki olmasıdır.

Bundan 50-55 yıl öncelleri benimde anne babamın öğretisi ile dağlardan söküp eve taşıyarak toprağın derinliklerinden uzunca köklerini güçlükle sökerek getirip söktüğümüz yerde bir meydan ateşi yakıp zararlı dikenlerini üterek elimize ayağımız batmasını önlediğimiz evde tahra veya keser gibi keskin bir aletle kısa kısa kestiğimiz o yağlı kökleri iki taş arasında ezip samana karıştırarak çift sürdüğümüz öküzlerimize yem olarak yedirdiğimiz çok yararlı yağlı bir bitki türüdür. 


Bu bitkinin 50 yıl öncelleri evlerde köylerde çok büyük önemi vardı çünkü tarım araçları gelişmemiş öküzle kara sabanla ekilen ekinlerimiz ancak insani yiyeceğimizi zar zor tedarik ederken malımıza yedirecek arpa ve gıdalı yem bitkilerini üretmek biraz zahmetli ve olanaksızdı.

Bu bitkinin türlerine şifalarına ve faydalarına geçmeden önce toprağa olan faydalarından söz edersek bir kere toprak yüzeyine yayılarak erozyonu önleyici ve ömrünün uzun olması çok büyük öneme haiz insanlara bu faydası asla inkâr edilemez. 
Türleri ve yetiştiği bölgelere göre ayrımları şöyledir.


Kara geven bitkinin yüzeyi topraktan yukarı doğru çıkar.
Sarı geven en beğenilen bitkidir yüzey bitkileri toprağa yayılır
Beyazımsı gevşek (eşek) geveni
Bu gevenlerin yüzeysel bitki yaprakları ve oluşumu adeta bir kartal pençesini andırır dikeni sert ve yakıcıdır.
Kara geven bol ve kara topraklı arazide çok yetişen sökümü zor olan ama mala yarayışı bakımından zengin bir içeriğe sahip olan gevendir. 


Sarı geven ise daha gevşek ve kumsalsı topraklarda yetişen gayet lezzetli malların iştahla yediği ve insana maldan intikal eden süt yağ gibi besinleri etkilemeyen bir geven türüdür. Bunu yiyen sağılır ineklerin sütüne yağ peynirine zararı olmaz ama kara gevenin acımsı besinleri hem süte hem yağa peynire acı olarak sinerdi.


Ya beyazımsı gevşek geven bu kıraç topraklarda yetişen kökleri fazla tabana gidemediği için yüzeysel olarak sağa sola yayılan köklerin çatallı ve zayıf olmasından dolayı stokta çabuk kuruyan malların yemelerinde ağızlarında zorluk yapan bir bitki olduğu için sökümde köylüler pek itibar etmezdi.

On ancak gücü az olan çocuk ve ihtiyar insanların tercih ettiği bir kolay bitki idi. Bunların hasadı nasıl olurdu? Güz mevsiminin kışa dönüş günlerinde köyde her aile mutlaka bu keven sökümü için araziye giderdi. Ekimi yetiştirilmesi rabbimiz tararından olan ama söküm için insanların iyisini seçmeye çalıştığı bu bitki şöyle sökülürdü.


Önce gevenin etrafı kazma kürek gibi bir aletle kazılır köke ulaşınca bir sağlam uğranı köke bağlamak suretiyle ilmek yapılan urgan bir kuvvetli değnek manivelası ile yukarı doğru çekilir yerinden uzunca geven kökü çıkarılırdı.

Bu iş akşama kadar devam eder ne kadar geven söküldü ise onu merkebe sarmak işi de çok önemli idi çok sert ve çok dikenli olan bu bitkinin dikenleri hemen oracıkta yakılan bir meydan ateşinde ütülerek (alevde yakmak) ile zararsız hale getirilir.

Ardından merkebe yüklenir evlere getirilir evin dışında bir üzeri kapalı kenarları açık hava alan bir köşede muhafaza edilir günlük kaç hayvana bu gevenden yem olarak verilecekse bir tahra veya satırla kökler kısa kısa kesilerek doğranır ve bir sert taş veya keser çekiç gibi metal cisimle ezilip yumuşak hale getirilir.

Sonra bu ezilmiş parçalar hayvanların samanına karıştırılıp yem olarak mallara verilirdi. Bunlarla beslenen hayvanların dizlerinin dermanı gözlerinin feri artar boyunduruk’un yük için geldiği omuzları çok kuvvetlenir yüke çok güzel sarardı bu öküzler ineklerin süt verimi diğer malların ise et verimi artardı.

 

Bu bitkinin köklerinin hayvanlara faydası olduğu gibi bazı evrelerden geçirildikten sonra insanlara da faydalı ve şifalı olan bir bitki idi. Bu bitkinin kökleri hayvanlara verilirken kıyıldığından daha ince vaziyette kıyılarak güzelce sert bir cisimle ezilip yumuşatıldıktan sonra bir tencereye veya bir çukur kaba konularak, üzeri basa su ile doldurulur.

 

Ocak ta 80-derecenin üzerinde kaynatılıp ocaktan indirilir dinlenmeye soğumaya bırakılır. Ayni su ile bu keven kaynatma işi birkaç kez tekrar edilir. Sonra suyun içersinden alınan bu ezilmiş bitki kökleri omuz oynakları diz kol oynaklarındaki kireçlenmeden dolayı oluşan ağrılı yerlere sarılıp bir saat kadar bekletilir.

 

Sonra bu cisimler alınıp o oynak yerler köklerin kaynatıldığı dinlenmiş ve adeta kökün içerdiği yağlı kremsi minerallerden oluşan besinden dolayı jel haline gelmiş olan su ile eklem oynakları güzelce 2-3 defa ovulur bu en az 10-15 gün devam eder.

Bakın vücut nasıl rahatlar göreceksiniz bir aksi tesir edecek durum yok zararlı bir madde değil maddi olarak cebe dokunan parasal bir yönü yok sadece emek ister o kadar denemede fayda var ne dersiniz?

Hatta eski atalarımız kıtlık zamanlarında bu keven bitkisinden çıkardıkları yağ ile kendilerinin bile beslendiklerini anlatırlardı. Yok guzum yok, yoklukla yiğitlik olur mu? Ne yapalım bu bitkiden çıkan yağ ile yemek bile yapıp yedik kokusu biraz rahatsız ederdi amma lezzetinde değişiklik hissetmezdik derlerdi. 


Bizler çok gördük ana babalarımızdan bu gibi gara hekim ilaçlarını.
Bu eklem ağrılarının bir başka tedavisi de bizim köylerimizde çok bulunan ardıç ağaçlarının dışına vuran yağlarıdır. Yazın sıcağında bu ağaçların yağları adeta ağacın dışına vurur yuvarlak damlalar halinde işte onların ufak şişelere toplanarak saklanması sonra sıcak suya konup kaynatılması ardından ağrıyan oynak dizler dirsekler omurgalara ovularak sürülmesi halinde vücutta büyük rahatlama sağladığını göreceksiniz Saygı ile...

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Konya'da Merkezi sınavlar öğrenci alan okullar belli oldu
Konya'da Merkezi sınavlar öğrenci alan okullar belli oldu
ZEYTIN DALI ve AFRİN TÜRKÜSÜ İBRAHİM DEMİRTAŞ
ZEYTIN DALI ve AFRİN TÜRKÜSÜ İBRAHİM DEMİRTAŞ