ÖKÜZE NAL ÇAKILIR MI?
İsmail Detseli

ÖKÜZE NAL ÇAKILIR MI?

Değerli okurlarım genç nesilin geçmişe ait yaşamlardan ve yaşamın zorluklarından haberdar olması için 50-60 yıl öncesine ait hatırladığım yaşamdan kesitleri yazdım okuyun bakalım.


ÖKÜZE NAL ÇAKILIR MI?

Öküzle ne işler yapılırdı?
Öküzün ayağına nal çakılır mıydı?
Katır hangi hayvanların cinsi dir?
Katır hangi hayvandan doğar? 
Sığır cinsinden katır olur mu?

 

Aslında bu tür bilgi yazılarımı gençlere hatırlatmaları birçok defa yazdığımı zannediyorum, ancak ya bir yazı içinde geçmiş olabilir ya da köşe olarak değil de bu işlerle ilgili bilgiler isteyen bir siteye yazmış olabilirim. Doğrusu binlerce yazdığım yazıların arasında çoğunu hatırlamıyorum. Ama tekrarında fayda olacağını ümit ediyorum, çünkü geçenlerde genç kardeşimiz beni telefonla arayıp bu soruyu soruyor kısaca anlatınca da abi ne olur bu sözleri bir daha tekrar et çünkü yanımdaki birçok arkadaş inanmıyor bunları senin sesinden duysunlar telefonun sesini açtım diyordu.


Soru şuydu abi öküze nal çakılır mıydı ve nasıl çakılırdı sen hiç bu öküze nal çakma durumunu gördün mü? Evet, gördüm 10 yaşıma kadar hem de çok gördüm, bundan elli altmış yıl önceleri rençperlik ekin ekme harmanda düğen sürme, Tomruk çekme,yani bütün işler hayvanların insanların gücü ile yapılırdı. Belki şehirlerde kazalarda ve çok tarlaya sahip ova köylerinde ilkel de olsa makineleşme vardı ama bizim kırsal dağ köylerinde bu dediğim yıllarda Traktör bile yoktu.


Onun için çift sürüp tarla ekme öküzlerle olgunlaşmış ekinleri orakla işleyip harmana merkepler ile çekme harmanda sapları ezmek için düğene öküzleri koşup düğen sürme işi yaygındı. Tabi sürülen sapların samana dönüşmesi (malama) olması öküzün tırnaklarını çabuk aşındırır hayvanların ayağı dabak olur (çatal tırnaklı malların bir hastalığı) yürüyemezlerdi onun için öküzlerin çatal olan tırnaklarına yarım ay şeklinde özel esilmiş nallar çakılırdı. Bunların ustaları özel olurdu herkes bu işi beceremezdi.

İnsan gücü ile yere yatırılan öküzün ön ve arka ayakları birleştirilerek bağlanır arasından uzun bir ağaç geçirilip iki kişi tarafından tutulur öküz nalbant olan usta nalı mıhlar ile tırnağa monte ederdi. Bu konu açılmışken bir fıkra aklıma geldi bir köyde ihtiyar bir öküz nalbandı varmış. İşine çok dikkatli bu adam ihtiyarlığından dolayı işi biraz geç yapıyormuş, bir köylünün öküzü nallanacak adama müracaat etmiş öküzü yere yatırmışlar iş uzun sürünce yerde ayakları bağlı yatan öküz daralmış adam ise nalın mıhlarını iyice tırnağa sağlam monte etmeye çabalıyor çıkan mıhın ucunu perçinliyormuş.

 

Mal sahipleri ikaz etmişler adamı öküz daraldı ölecek diye adam işine bakmış zavallı öküzde daralıp ölmüş yanındakiler yahu usta öküz öldü yahu ne yaptın deyince adam. Öküzün öldüğüne bakma da perçine bak sen perçine deyip işini övüyormuş. 


Gelelim katıra 
Katır bizim bildiğimiz erkek merkep ile dişi at (kısrak) birleşmesinden meydana gelen melez bizim Konya dilinde (zina) olarak adlandırılan bir hayvan. Çok güçlü bir yapıya sahip olduğu kadar da inatçı bir hayvan olduğunu bilirim çünkü ben de köy yaşamımda çok taşıdım ve çift sürmede yük çekmede kullandım bu hayvanları.


Öyle masum görünüşlü bir tipi olurdu ama çok inatçı ve ehilleşmiş olmasına rağmen sahibine ve diğer insanlara karşı gerek ısırarak gerekse teperek çok zarar vermeye teşebbüs ederdi. Hatta büyüklerimiz anlatırdı bu katır cinsi hayvanlar günde en az yedi defa sahibini öldürmeye hamledermiş derlerdi. Doğru olabileceği kanaatindeyim çünkü önüne yem verirken dahi insana kinle bakardı gözleri.

Her doğan mahlûk anaya tabidir derdi büyükler katır kısraktan doğduğu için hareketleri daha çok ata meyilli olurdu atlar nazik yapışı olur ancak katır daha sert ve yük taşımaktan tomruk veya başka bir sürüne yükü çekmekten de yıkmazdı.


Gelelim etinin yenip yenmediği konusuna
Merkep ile kısrağın birleşmesinden doğan katırın eti yenmez ancak değerli merhum hocamız Ömer Nasuhi Bilmen’in İslam ilmihali kitabının eti yenen hayvanlar bahsinde okuduğum bir paragrafta şu ifadeye rastladım. Kısraktan doğan katırın eti yenmez ama inekten doğan katırın eti yenir diyor.

Bunun detayını araştırdım eski zamanlarda merkep ile ineğin birleşmesi ile katır meydana getirilermiş (bence bu çok büyük günah) işte bu inekten doğan kartın eti yenir çünkü her doğan mahlûk anasına tabidir bununda anası inek olduğu için eti yenir diyor İslam ilmihali Ömer Nasuhi Bilmen beşinci kitap sayfa…

Sağlıcakla ve bilgili kalınız, Merakta kalmayınız.

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
ankara escort, pendik escort, ankara escort, bursa escort, eryaman escort bayan eskişehir escort escort ankara
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Ağızdan su gelmesi nedir
Ağızdan su gelmesi nedir
ŞANLI KONYASPORUM
ŞANLI KONYASPORUM